۸ اکتبر ۲۰۲۶ - بر اساس یک کارآزمایی بالینی جدید که در مجله BMJ Open Diabetes Research&  Careمنتشر شده است، بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ که به مدت ۱۶ هفته از رژیم گیاه‎‌خواری کم‌چرب پیروی کردند، بدون نیاز به شمارش کالری یا کنترل حجم وعده‌ها و با اجازه خوردن به میزان میل خود، دچار کاهش وزن، کاهش تجمع چربی در کبد و شکم، و بهبود حساسیت به انسولین و عملکرد سلول‌های بتا شدند.

این مطالعه که توسط محققان «کمیته پزشکان برای پزشکی مسئولانه (PCRM)» با همکاری دانشکده پزشکی ییل انجام شده، اولین مطالعه‌ای است که به‌طور هم‌زمان میزان چربی کبد، چربی عضلانی، چربی احشایی و محصولات نهایی گلیکاسیون پیشرفته (AGEs) بافت را در قالب یک مداخله رژیم غذایی گیاهی در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ اندازه‌گیری می‌کند؛ این امر تصویر کامل‌تری از نحوه معکوس کردن مکانیسم‌های زمینه‌ای محرک بیماری توسط رژیم غذایی ارائه می‌دهد.

دکتر هانا کالهووا، نویسنده اصلی مطالعه و مدیر تحقیقات بالینی در کمیته پزشکان برای پزشکی مسئولانه، گفت: «سال‌هاست به افراد مبتلا به دیابت گفته شده که کالری‌ها را بشمارند و حجم وعده‌ها را اندازه بگیرند. این مطالعه نشان می‌دهد که یک تغییر ساده در نوع آنچه می‌خورید - یعنی حرکت به سمت سبزیجات، غلات کامل، حبوبات و میوه - می‌تواند چربی کبد را تا یک‌سوم کاهش دهد و نحوه تولید انسولین توسط پانکراس را بهبود بخشد، بدون اینکه لازم باشد کسی حتی یک کالری را بشمارد.»

یافته‌های کلیدی عبارتند از:

·     میانگین وزن بدن ۶.۰ کیلوگرم (۶.۶٪) کاهش یافت که عمدتاً ناشی از کاهش توده چربی (۴.۲- کیلوگرم ) بود؛ حجم چربی احشایی (شکمی) نیز ۲۹۰ سانتی‌متر مکعب کاهش یافت.

·     محتوای لیپید سلول‌های کبدی، که محرک اصلی مقاومت به انسولین است، ۳۳٪ کاهش یافت.

·     تجمع بافتی محصولات نهایی گلیکاسیون پیشرفته (AGEs)، که در مقاومت به انسولین و آسیب به سلول‌های بتا نقش دارند، به‌طور قابل‌توجهی کاهش یافت.

·     مقاومت به انسولین (HOMA-IR) بهبود یافت و حساسیت به انسولین (OGISو PREDIM) افزایش پیدا کرد.

·     شاخص‌های متعدد عملکرد سلول‌های بتای پانکراس، از جمله ترشح انسولین تحریک‌شده با گلوکز، حساسیت سلول‌های بتا به گلوکز، rate sensitivity[1] و  potentiation factor[2]بهبود یافتند.

·     شاخص HbA1c(هموگلوبین گلیکوزیله) ۱.۰ درصد کاهش یافت و هر دو شاخص کلسترول تام و LDL به‌طور قابل‌توجهی کاهش یافتند.

·     این تغییرات بدون تعیین هدف کالری مشخص رخ داد؛ شرکت‌کنندگان آموزش دیدند تا بر اساس احساس سیری و با یک رژیم گیاهی کم‌چرب (تقریباً ۷۵٪ کالری از کربوهیدرات‌ها، ۱۵٪ از پروتئین و ۱۰٪ از چربی‌ها) تغذیه کنند.

دکتر کالهووا گفت: «نتایج این تحقیق به مجموعه رو به رشد از شواهدی افزوده شد که نشان می‌دهد غذا می‌تواند برای افراد مبتلا به دیابت مانند دارو عمل کند. وقتی بیماران مجبور نباشند وعده‌های خود را وزن کنند یا هر کالری را ردیابی کنند، تغذیه سالم به چیزی تبدیل می‌شود که واقعاً می‌توانند آن را تداوم بخشند و این دقیقاً زمانی است که ما شاهد تغییرات متابولیک واقعی و پایدار هستیم.»

منبع:

https://medicalxpress.com/news/2026-10-fat-vegan-diet-liver-insulin.html