۴ سپتامبر ۲۰۲۶ - بر اساس مطالعه‌ای که در کنگره انجمن قلب اروپا (ESC 2026) ارائه شد و در نشریه  The Lancet Regional Health - Europeانتشار یافت، شروع زودهنگام درمان با استاتین‌ها پس از تشخیص دیابت نوع ۲، با کاهش خطر ابتلا به دمانس (زوال عقل) همراه است.

بارِ بیماری دمانس با افزایش سن جمعیت رو به افزایش است. از آنجایی که درمان مؤثری برای این عارضه وجود ندارد، پیشگیری از آن اولویتی فوری محسوب می‌شود. طبق گزارش کمیسیون لنست، تقریباً نیمی از موارد دمانس به‌طور تئوریک با حذف ۱۴ عامل خطر قابل‌پیشگیری هستند.

دکتر «توماس ترن‌هامار»، ارائه‌دهنده این مطالعه از بیمارستان دانشگاه کپنهاگ دانمارک، توضیح داد: «شناسایی و درمان سطوح بالای کلسترول LDL از میانسالی، یکی از عوامل خطر کلیدی است که در این گزارش برجسته شده است.» وی خاطرنشان کرد که این موضوع به‌ویژه در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ اهمیت دارد؛ چرا که افزایش  LDLدر این افراد شایع است و خودِ دیابت نیز یک عامل خطر شناخته‌شده برای زوال شناختی و دمانس محسوب می‌شود.

دکتر ترن‌هامار، گفت: «فرضیه ما این بود که شروع زودهنگام درمان با استاتین‌های کاهنده کلسترول  LDLبلافاصله پس از تشخیص دیابت نوع ۲، می‌تواند با کاهش خطر دمانس مرتبط باشد. ما این فرضیه را در یک مطالعه بزرگ ملی با استفاده از روش‌های تحلیلی برای شبیه‌سازی کارآزمایی تصادفی‌سازی‌شده و کاهش سوگیری‌های رایج در مطالعات مشاهده‌ای، آزمایش کردیم.»

از طریق بررسی داده‌های ثبت‌شده در دانمارک، ۱۳۲,۵۸۵ فرد شناسایی شدند که پیش‌تر سابقه مصرف استاتین نداشتند و بین سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۹ به دیابت نوع ۲ مبتلا شده بودند؛ پیگیری این افراد تا پایان سال ۲۰۲۱ ادامه داشت. پرونده‌های پزشکی آن‌ها برای یافتن تشخیص‌های دمانس با هر علتی بررسی شد. از یک طراحی «کلون-سانسور-وزن‌دهی[1]» برای تحلیل بروز دمانس در سه گروه استفاده شد: بیمارانی که تا ۵ سال پس از تشخیص دیابت استاتین مصرف نکردند، کسانی که استاتین را به‌صورت زودهنگام (در عرض یک سال) شروع کردند، و افرادی که استاتین را به‌صورت دیرهنگام (بین یک تا پنج سال پس از تشخیص) آغاز کردند.

در طول میانگین دوره پیگیری ۷.۱ ساله، ۲.۷٪ از بیماران به دمانس مبتلا شدند. در مقایسه با شروع نکردن استاتین، درمان زودهنگام با استاتین با ۱۵٪ کاهش خطر نسبی دمانس در طول ۱۰ سال همراه بود. شروع دیرهنگام استاتین نیز با ۱۰٪ کاهش خطر نسبی دمانس در ۱۰ سال همراه بود. نتایج در زنان و مردان مشابه بود.

دکتر ترن‌هامار در پایان نتیجه‌گیری کرد: «در افرادی که به دیابت نوع ۲ مبتلا می‌شوند، استاتین‌ها با خطر کمتر دمانس مرتبط هستند که این اثر در کسانی که درمان را زودتر شروع کرده‌اند، برجسته‌تر است. به نظر می‌رسد استاتین‌ها در بیماران دیابتی کمتر از حد لازم تجویز می‌شوند، با اینکه این داروها از بیماری‌های قلبی-عروقی محافظت می‌کنند. یافته‌های ما دلیل بالقوه مهم دیگری را نشان می‌دهد تا اطمینان حاصل کنیم بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ و  LDLبالا، درمان به‌موقع با استاتین دریافت می‌کنند.»

پروفسور «ایزابل گونکالوز»، عضو کمیته ارتباطات ESC، در تفسیر این یافته‌ها، گفت: «افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ از قبل در معرض خطر بالاتری برای دمانس هستند و به آن‌ها توصیه می‌شود کلسترول خود را برای کاهش خطر سکته قلبی و مغزی پایین بیاورند. این مطالعه نشان می‌دهد که شروع استاتین‌ها بلافاصله پس از تشخیص دیابت نوع ۲ ممکن است با کاهش جزئی اما ارزشمند در خطر دمانس نیز مرتبط باشد، که این منفعت بیشتر از به تأخیر انداختن درمان است. از آنجایی که استاتین‌ها در دسترس و ارزان‌قیمت هستند، این یافته‌ها بالقوه مهم تلقی می‌شوند. با این حال، این یک مطالعه مشاهده‌ای است و نمی‌تواند اثبات کند که استاتین‌ها به‌طور قطع از دمانس پیشگیری می‌کنند. بنابراین، نتایج باید زمینه‌ساز تحقیقات بیشتر شده و به گفتگوهای بین بیماران و پزشکان جهت تصمیم‌گیری بالینی کمک کند.»

منبع:

https://medicaldialogues.in/neurology-neurosurgery/news/statins-associated-with-lower-risk-of-dementia-in-patients-with-type-2-diabetes-suggests-study-178400