۲۹ جولای ۲۰۲۶ - یک مطالعۀ چهارساله بر روی ۲۰۰ کودک و نوجوان مبتلا به دیابت نوع ۱ نشان داد که تراکم و ساختار استخوان، به‌ویژه در میان کسانی است که مدت زمان بیشتری از بیماری آن‌ها می‌گذرد، بطور قابل توجهی تحلیل رفته است. نمرات  Zتراکم معدنی استخوان (BMD) از ۱.۴- به ۱.۷- کاهش یافت، در حالی که تراکم استخوان ترابکولار (اسفنجی) از ۱۶۷.۷ به ۱۵۰.۲ میلی‌گرم بر سانتی‌متر مکعب رسید و ضخامت کورتیکال (پوسته استخوان) نیز از ۳.۱ به ۱.۸ میلی‌متر افت کرد. از آنجایی که دوران بلوغ دوره‌ای حیاتی برای دستیابی به حداکثر جرم استخوانی (Peak Bone Mass) است، این تغییرات می‌تواند خطر اختلال در رشد اسکلتی و شکستگی در سنین بالاتر را افزایش دهد. شناسایی زودهنگام کودکان در معرض خطر و پایش منظم آنها در طول زمان می‌تواند به محافظت از سلامت استخوان در درازمدت کمک کند.

این مطالعه در مجلۀ  Boneمنتشر شده است. تغییرات طولانی‌مدت تراکم استخوان و همچنین ویژگی‌های هندسی از طریق یک مطالعه کوهورت گذشته‌نگر در یک مرکز مراقبت‌های تخصصی در غرب ماهاراشترا، هند (بین دسامبر ۲۰۱۵ تا دسامبر ۲۰۲۲) بر روی شرکت‌کنندگان گروه «Sweetlings» ارزیابی شد. یک گروه از ۲۰۰ کودک و نوجوان به مدت ۴ سال مورد پیگیری آینده‌نگر قرار گرفتند.

محققان اندازه‌گیری‌های روتین را در طول زمان شامل آنتروپومتری بدن، ترکیب بدنی، پارامترهای بیوشیمیایی سیستمیک و ارزیابی‌های چندگانه استخوان را انجام دادند. تراکم مواد معدنی استخوان (BMD) با استفاده از روش  DXAبرای کل بدن (بدون سر) اندازه‌گیری شد. همچنین تراکم معدنی حجمی (vBMD) و ارزیابی‌های هندسی با استفاده از روش pQCTانجام گرفت.

یافته‌های کلیدی:

·  مجموع ۲۰۰ شرکت‌کننده (میانگین سنی ۳.۹ ± ۱۰.۶ سال؛ مدت ابتلا به دیابت ۳.۲ ± ۳.۲ سال) به مدت چهار سال بررسی شدند.

·  کنترل گلیسمی (قند خون) رو به وخامت رفت؛ به طوری که نیاز به انسولین و سطح HbA1c افزایش و حساسیت به انسولین کاهش یافت. کاهش در نمرات Zتراکم معدنی استخوان کل بدن[1] مشاهده شد(از1.4- ± 1.1 به 1.7- ± 1.2).

·  نتایج این مطالعه نشان‌دهندۀ کاهش در vBMD ترابکولار(از 167.7± 35.6 به 150.2 ± 39.8 میلی گرم بر سانتی متر مکعب)، نمرات  Zتراکم ترابکولار نسبت به سن(از 0.9- ± 1.5 به 1.7- ± 1.2)، نمرات  Zتراکم کل نسبت به سن(از 0.5-± 1.5 به 1.0-± 1.0) و همچنین کاهش در ضخامت کورتیکال بود، در حالی که vBMD کورتیکال افزایش یافت.

·  شرکت‌کنندگانی که برای مدت 5 سال یا بیشتر به دیابت مبتلا بودند، در شروع و پیگیری مطالعه، حساسیت پایین به انسولین، توده عضلانی کمتر و متغیرهای استخوانی نامناسب نشان دادند که با افت شدیدتر در  vBMDترابکولار و کل همراه بود.

·  عوامل مهم شامل جنسیت، وضعیت بلوغ، کنترل گلیسمی، مدت ابتلا به بیماری و دیس‌لیپیدمی (اختلال در چربی خون) بودند.

یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ (T1DM) به مرور زمان دچار افت تدریجی در سلامت استخوان می‌شوند، به‌ویژه کسانی که دوره طولانی‌تری از بیماری را پشت سر گذاشته و وضعیت متابولیک نامطلوبی دارند. شناسایی زودهنگام بیماران پرخطر با عوامل خطر متابولیک نظیر اختلال در قند خون (Dysglycemia)، اختلال در چربی خون (Dyslipidemia) یا مدت طولانی ابتلا به دیابت، به متخصصان غدد کمک می‌کند تا اقدامات پیشگیرانه‌ای را برای حفظ سلامت استخوان در طول زندگی آنها تدوین کنند.

منبع:

https://medicaldialogues.in/diabetes-endocrinology/news/type-1-diabetes-in-youth-linked-to-progressive-decline-in-bone-health-study-175925


[1]TBLH aBMD Z-score : «میزان نمره استانداردِ تراکم استخوان در کل بدن (بدون سر) که نشان می‌دهد استخوان بیمار نسبت به هم‌سن‌هایش چگونه است، عدد صفر به معنای تساوی، عدد منفی به معنای ضعیف تر است.»